Rachunek sumienia

1Najpierw: PLUS I MINUS

Nie zaczynam od szukania grzechów. Najpierw patrzę na swoje życie przed Bogiem.

Za co chcę podziękować?

• Co dobrego wydarzyło się ostatnio w moim życiu?
• Jakiego dobra doświadczyłem od innych?
• Jakiego dobra Bóg dokonał przeze mnie?
• Gdzie byłem cierpliwy, hojny, uczciwy, odważny?
• Gdzie zrobiłem coś nie dla siebie, ale naprawdę dla drugiego człowieka?
• Kiedy byłem wierny temu, co uważałem za słuszne, mimo że kosztowało?
• Za jakie osoby, wydarzenia i łaski szczególnie chcę dziś powiedzieć Bogu: dziękuję?

Panie, dziękuję Ci za dobro, którego sam często nie zauważam.

Co było złe?

Nie pytam: „Czy byłem idealny?”, lecz: gdzie świadomie wybrałem coś, co było przeciwko miłości?

• Gdzie wiedziałem, co jest dobre, a wybrałem inaczej?
• Komu wyrządziłem konkretną krzywdę?
• Kogo potraktowałem niesprawiedliwie?
• Gdzie kierował mną egoizm, pycha, wygoda, zazdrość, gniew albo potrzeba uznania?
• Czy jest coś, co próbuję przed sobą usprawiedliwić?
• Czy jest coś, o czym najchętniej nie chciałbym teraz myśleć?

Nazwij to konkretnie, bez tłumaczenia się.

2BÓG — moja relacja z Bogiem

• Czy Bóg rzeczywiście był obecny w moim życiu, czy tylko wykonywałem religijne obowiązki?
• Czy znajdowałem dla Niego czas, w którym naprawdę chciałem z Nim być?
• Czy słuchałem Boga, czy przede wszystkim przedstawiałem Mu własne plany?
• Czy modlitwa była spotkaniem, czy zadaniem do wykonania?
• Czy pozwoliłem pośpiechowi, pracy albo obowiązkom wyprzeć ciszę przed Bogiem?
• Czy korzystałem ze słowa Bożego jako światła dla własnych decyzji?
• Czy pytałem: „Panie, czego Ty ode mnie chcesz?”
• Czy nie próbowałem podporządkować Boga swoim oczekiwaniom?
• Czy przyjmowałem powodzenie jako własną zasługę zamiast jako dar?
• Czy w trudnościach ufałem Bogu, czy natychmiast chciałem odzyskać pełną kontrolę?
• Czy moje życie pokazuje ludziom Boga dobrego, czy raczej Boga surowego, nerwowego albo wymagającego?
• Czy moje słowa o Bogu odpowiadały temu, jak sam żyję?
• Czy czegoś nie uczyniłem tylko dlatego, że bałem się kosztu, ryzyka albo opinii innych?

Czy Bóg jest naprawdę pierwszy, czy po prostu zajmuje ważne miejsce wśród wielu innych rzeczy?

3TY — drugi człowiek

Patrzę na konkretne osoby, które Bóg postawił ostatnio na mojej drodze.

• Czy naprawdę ich słuchałem?
• Czy zauważałem człowieka, czy przede wszystkim sprawę, którą miałem z nim załatwić?
• Czy kogokolwiek potraktowałem instrumentalnie?
• Czy interesowałem się drugim człowiekiem również wtedy, kiedy niczego od niego nie potrzebowałem?
• Czy byłem cierpliwy wobec słabszych, wolniejszych, mniej kompetentnych?
• Czy nie okazywałem pogardy ludziom, których decyzji lub sposobu życia nie rozumiem?
• Czy nie oceniałem czyichś intencji, nie znając ich?
• Czy mówiłem o kimś rzeczy, których nie powiedziałbym w jego obecności?
• Czy nie wykorzystywałem swojej pozycji, wiedzy, przewagi albo autorytetu?
• Czy potrafiłem przyznać komuś rację?
• Czy potrafiłem powiedzieć: „przepraszam, pomyliłem się”?
• Czy komuś powinienem podziękować, ale tego nie zrobiłem?
• Czy zauważyłem człowieka, który potrzebował czasu, rozmowy, zainteresowania?
• Czy miałem dla innych wymagania, których sam wobec siebie nie stosuję?
• Czy nie próbowałem kontrolować tego, za co odpowiedzialni są inni?
• Czy pozwoliłem innym być odpowiedzialnymi, czy wszystko musiało odbywać się według mojego sposobu?

Kto po spotkaniu ze mną został ostatnio bardziej umocniony?
A kto mógł odejść osłabiony?

4JA — moja odpowiedzialność za siebie

Miłość bliźniego zakłada również właściwą miłość siebie.

• Czy szanowałem własne zdrowie, siły i ograniczenia?
• Czy odpoczywałem bez poczucia winy, kiedy odpoczynek był potrzebny?
• Czy przeciwnie — używałem zmęczenia jako wymówki przed tym, co powinienem zrobić?
• Czy potrafiłem powiedzieć „nie” rzeczom nieważnym?
• Czy moje życie zachowywało właściwą hierarchię?
• Czy nie budowałem swojej wartości na skuteczności, osiągnięciach lub uznaniu innych?
• Czy potrzebowałem być tym, który wie najlepiej?
• Czy krytykę potrafiłem spokojnie rozważyć, czy natychmiast się broniłem?
• Czy sukces innych potrafił mnie naprawdę cieszyć?
• Czy rozwijałem otrzymane zdolności?
• Czy nie zadowalałem się przeciętnością tam, gdzie mogłem uczynić dobro?
• Czy nie marnowałem czasu na rzeczy, które ani mnie nie odnawiają, ani nikomu nie służą?
• Czy potrafiłem zaakceptować, że nie wszystko ode mnie zależy?

Co dzisiaj najbardziej rządziło moim sercem: miłość czy potrzeba kontroli?

5MYŚLĄ

• Jak patrzyłem na ludzi?
• Czy pielęgnowałem urazę?
• Czy prowadziłem w głowie procesy przeciwko innym ludziom?
• Czy żywiłem podejrzliwość bez wystarczających podstaw?
• Czy karmiłem wyobraźnię cudzymi błędami?
• Czy cieszyła mnie czyjaś porażka?
• Czy porównywałem się z innymi?
• Czy rozmyślałem głównie nad tym, jak jestem odbierany?
• Czy ulegałem czarnowidztwu: „to nie ma sensu”, „nic się nie zmieni”, „zawsze tak będzie”?
• Czy wracałem uporczywie do własnych sukcesów i osiągnięć po to, żeby poczuć swoją wyższość?

Nie każda pojawiająca się myśl jest grzechem. Pytam o te, które świadomie podtrzymywałem i którymi się karmiłem.

6MOWĄ

• Czy powiedziałem nieprawdę?
• Czy coś świadomie przedstawiłem w sposób korzystniejszy dla siebie?
• Czy obmawiałem?
• Czy zdradziłem czyjąś tajemnicę?
• Czy użyłem słowa, żeby kogoś zranić, zawstydzić albo pokazać mu jego miejsce?
• Czy byłem ironiczny wobec osoby słabszej?
• Czy narzekałem w sposób, który zatruwał innych?
• Czy mówiłem za dużo, zamiast słuchać?
• Czy składałem obietnice, których potem nie dotrzymałem?

Ale także:

• Czy nie zabrakło mojego „dziękuję”?
• Czy nie zabrakło „przepraszam”?
• Czy nie zabrakło słowa obrony człowieka niesprawiedliwie ocenianego?
• Czy nie zabrakło pochwały?
• Czy nie zabrakło zachęty komuś, kto jej potrzebował?
• Czy przemilczałem prawdę tylko dlatego, że jej powiedzenie byłoby niewygodne?

7UCZYNKIEM

• Jakie moje konkretne działania były sprzeczne z miłością Boga albo człowieka?
• Czy zrobiłem coś niesprawiedliwego?
• Czy świadomie wyrządziłem komuś szkodę?
• Czy wykorzystałem kogoś dla własnej korzyści?
• Czy podejmowałem decyzje przede wszystkim ze względu na siebie?
• Czy używałem swojej przewagi nad innymi?
• Czy w czymkolwiek postępowałem inaczej prywatnie, a inaczej publicznie?
• Czy moje decyzje były uczciwe także wtedy, kiedy nikt ich nie kontrolował?

Nazwij fakt, a nie ogólne samopoczucie.

8ZANIEDBANIEM

Tu zatrzymuję się najdłużej.

Nie tylko: „Jakiego zła dokonałem?”
Także: „Jakiego dobra nie zrobiłem, choć mogłem?”

• Komu mogłem pomóc, a nie pomogłem?
• Z kim powinienem był porozmawiać?
• Kogo powinienem był wysłuchać?
• Komu powinienem był poświęcić więcej czasu?
• Czy zobaczyłem potrzebę i przeszedłem obok?
• Czy odłożyłem dobro dlatego, że wymagało wysiłku?
• Czy odkładam jakąś ważną decyzję, rozmowę, pojednanie albo obowiązek?
• Czy mam jakiś problem, o którym wiem od dawna, ale ciągle mówię sobie: „kiedyś się tym zajmę”?
• Czy wykorzystuję możliwości, które otrzymałem?
• Czy rozwijam swoją wiarę, wiedzę, charakter i zdolność kochania?
• Czy pozwalam, żeby to, co pilne, stale wypierało to, co naprawdę ważne?
• Czy było dziś dobro, do którego Bóg mnie zaprosił, a ja odpowiedziałem: „nie teraz”?

Co dobrego mógłbym uczynić, gdybym mniej chronił własny czas, wygodę, wizerunek albo kontrolę?

9Jedno pytanie najważniejsze

Po wszystkich pytaniach nie szukam dwudziestu postanowień.

Pytam:

Panie, co jest dzisiaj jedną rzeczą, którą najbardziej chcesz mi pokazać?

Nie: „Co jest ze mną nie tak?”

Ale:

„W czym najbardziej potrzebuję nawrócenia, żeby bardziej kochać?”

Nazwij jedną rzecz.

10Naprawienie

Jeśli wyrządziłem komuś krzywdę:

Czy mogę ją naprawić?

Jeżeli tak — co konkretnie zrobię?

Nie samo: „będę lepszy”.

Ale na przykład:

• przeproszę,
• oddam,
• wyjaśnię,
• zadzwonię,
• zakończę coś, co jest złe,
• podejmę zaniedbany obowiązek,
• poświęcę komuś czas,
• zrezygnuję z zachowania, które prowadzi mnie do tego samego grzechu.

Wybieram jeden konkretny krok.