Bezpieczna parafia dla dzieci

§ 1. Cele i zasady nadrzędne

1. Dobro i bezpieczeństwo dziecka są nadrzędne. Każda osoba małoletnia jest traktowana z szacunkiem, niezależnie od wieku, płci, niepełnosprawności, pochodzenia, wyznania i sytuacji rodzinnej.

2. Parafia stosuje zasadę zerowej tolerancji dla przemocy, wykorzystania, poniżania, dyskryminacji i naruszania granic.

3. Niniejsze zasady obowiązują podczas liturgii, katechezy parafialnej, przygotowania do sakramentów, posługi LSO, spotkań wspólnot i rodzin, wyjazdów oraz kontaktów elektronicznych prowadzonych przez parafię.

4. Działania ochronne uwzględniają prawa dziecka, jego prywatność, możliwość bycia wysłuchanym oraz dostęp do pomocy; nie zastępują obowiązków wynikających z prawa państwowego i kościelnego.

§ 2. Definicje

5. Małoletni (dziecko): osoba, która nie ukończyła 18 lat.

6. Personel: duchowni, osoby zatrudnione, współpracujące, wolontariusze, animatorzy, opiekunowie i osoby faktycznie dopuszczone do działalności z małoletnimi w imieniu parafii.

7. Krzywdzenie: działanie lub zaniechanie powodujące lub mogące powodować szkodę dziecku, w tym przemoc fizyczna, psychiczna, seksualna, zaniedbanie i przemoc cyfrowa.

8. Osoba bezbronna: osoba potrzebująca szczególnego wsparcia ze względu na stan zdrowia, niepełnosprawność, zależność lub inne okoliczności; stosuje się wobec niej odpowiednio zasadę bezpieczeństwa i poszanowania godności.

9. Osoba zaufana: wyznaczona, dostępna osoba przyjmująca zgłoszenia i kierująca je do właściwej procedury; nie prowadzi samodzielnego śledztwa.

§ 3. Podział ról

10. Proboszcz odpowiada za wdrożenie standardów, zapewnienie zasobów, przyjęcie zgłoszeń i podjęcie właściwych zawiadomień; w sytuacji konfliktu interesów sprawę kieruje się bezpośrednio do właściwych organów państwowych i delegata archidiecezjalnego.

11. Osoba odpowiedzialna za standardy prowadzi rejestr zapoznania personelu, organizuje szkolenia, corocznie przegląda ryzyka i przygotowuje przegląd standardów nie rzadziej niż raz na dwa lata.

12. Osoba zaufana przyjmuje zgłoszenia od dzieci i dorosłych, zabezpiecza informacje, informuje proboszcza lub osobę zastępującą, dba o bezpieczny kontakt ze zgłaszającym.

13. Każdy dorosły, który dostrzeże zagrożenie, ma obowiązek zareagować i przekazać informację bez zbędnej zwłoki; nie wolno mu samodzielnie przesłuchiwać dziecka.

§ 4. Weryfikacja osób dopuszczanych do pracy z dziećmi

14. Przed dopuszczeniem osoby do działalności z dziećmi parafia wykonuje obowiązki sprawdzające wynikające z aktualnego art. 21 ustawy o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich, stosownie do rodzaju działalności, w tym wymagane sprawdzenia rejestrowe i dokumenty dotyczące niekaralności.

15. Ustalenia i wymagane oświadczenia dotyczące zamieszkiwania za granicą oraz dokumenty zagraniczne pobiera się w przypadkach i formach przewidzianych przepisami; nie zastępuje się nimi sprawdzeń ustawowych.

16. Proboszcz dokumentuje przeprowadzenie weryfikacji i przechowuje informacje z poszanowaniem zasad ochrony danych, w dostępie ograniczonym do osób upoważnionych.

17. Przed rozpoczęciem zadań personel zapoznaje się ze standardami, potwierdza to podpisem i otrzymuje informacje o zgłaszaniu zagrożeń. Obowiązku nie zastępuje samo ogłoszenie na stronie internetowej.

18. Zakres weryfikacji podlega indywidualnej kwalifikacji prawnej; nie każda osoba uczestnicząca w życiu parafii jest z tego tytułu osobą dopuszczaną do działalności z małoletnimi.

§ 5. Relacje dorosły–dziecko

19. Każdy kontakt ma charakter służbowy, duszpasterski lub wychowawczy, jest zrozumiały, stosowny do wieku i oparty na granicach osobistych dziecka.

20. Rozmowy indywidualne odbywają się w pomieszczeniach zapewniających prywatność, ale nie izolację: z możliwością wejścia lub obserwacji przez inne uprawnione osoby, z zachowaniem tajemnicy duszpasterskiej i przepisów o sakramencie pokuty.

21. Nie wolno stosować kar cielesnych, zawstydzania, wyzwisk, gróźb, przymusu emocjonalnego ani zachowań o charakterze seksualnym.

22. Dotyk jest dopuszczalny tylko w granicach uzasadnionych sytuacją (np. bezpieczeństwo, pierwsza pomoc), z poszanowaniem woli i granic dziecka; niedopuszczalne są gesty intymne i niechciane.

23. Zakazuje się faworyzowania, tworzenia sekretów z dzieckiem przeciwko jego bezpieczeństwu, oferowania prywatnych korzyści w zamian za milczenie i nawiązywania relacji zależności.

24. Dorosły nie zaprasza dziecka sam na sam do prywatnego mieszkania ani nie organizuje noclegu pojedynczego dziecka u siebie; sytuacje nadzwyczajne wymagają pilnego zabezpieczenia dziecka i poinformowania właściwych osób.

25. Nie wolno pozostawiać dzieci bez nadzoru odpowiedniego do wieku i charakteru zajęć.

§ 6. Relacje między dziećmi

26. Dzieci szanują godność, granice, prywatność i rzeczy innych osób; zabronione są bicie, poniżanie, wyśmiewanie, izolowanie, nękanie i rozpowszechnianie kompromitujących treści.

27. Dziecko może w każdym momencie zgłosić niewłaściwe zachowanie opiekunowi, osobie zaufanej albo innemu bezpiecznemu dorosłemu.

28. Opiekun reaguje na przemoc rówieśniczą, rozdziela osoby w sytuacji zagrożenia, ustala bezpieczny plan dalszego udziału w zajęciach i informuje odpowiednich opiekunów oraz instytucje, kiedy to konieczne.

§ 7. Posługa ministrantów, liturgia i pomieszczenia

29. Zbiórki LSO, próby, przygotowanie do liturgii i spotkania grup odbywają się według ogłoszonego planu, w pomieszczeniach kontrolowanych przez parafię.

30. Dostęp do zakrystii, salek, plebanii i pomieszczeń technicznych ustala opiekun. Dzieci nie pozostają sam na sam z dorosłym w zamkniętym, odizolowanym pomieszczeniu.

31. Przebieranie i czynności higieniczne organizuje się tak, by zapewnić prywatność; dorosły nie wchodzi do przebieralni bez uzasadnionej potrzeby bezpieczeństwa.

32. Dorośli członkowie LSO, animatorzy i wolontariusze podlegają takim samym zasadom jak pozostały personel.

33. Gdy w kościele trwa spowiedź lub rozmowa duchowa z małoletnim, zapewnia się warunki zgodne z normami kościelnymi, bezpieczeństwo oraz dyskrecję; nie utrwala się takich rozmów.

§ 8. Komunikacja internetowa i wizerunek

34. Kontakty organizacyjne z dziećmi prowadzi się zasadniczo kanałami parafialnymi, z udziałem lub wiedzą rodziców/opiekunów, zgodnie z wiekiem dziecka; nie buduje się poufnych prywatnych relacji w komunikatorach.

35. Grupy WhatsApp, media społecznościowe, poczta i inne kanały parafialne mają określonych dorosłych administratorów; nie przesyła się tam danych wrażliwych, skarg o przemoc ani zdjęć naruszających prywatność.

36. Fotografowanie i publikacja rozpoznawalnego wizerunku dziecka wymagają odpowiedniej podstawy prawnej oraz – gdy jest potrzebna – odrębnej, dobrowolnej zgody; odmowa nie wpływa na możliwość udziału w aktywności.

37. Nie udostępnia się publicznie danych pozwalających ustalić adres, harmonogram lub inne informacje zagrażające bezpieczeństwu dziecka.

38. Zakazane jest publikowanie materiałów upokarzających, ujawnianie informacji z rozmów duszpasterskich oraz prywatne przesyłanie dzieciom treści nieodpowiednich do ich wieku.

39. Jeżeli parafia udostępnia małoletnim dostęp do internetu (np. sieć Wi-Fi w salkach, komputer), zabezpiecza go oprogramowaniem blokującym treści szkodliwe, a korzystanie z niego odbywa się pod nadzorem dorosłego.

§ 9. Wyjazdy i wydarzenia

40. Każdy wyjazd ma wyznaczonego kierownika i opiekunów, listę uczestników, plan opieki, numery alarmowe, zasady transportu, noclegów i odbioru dzieci.

41. Przed wyjazdem pozyskuje się wymagane zgody i informacje niezbędne dla bezpieczeństwa, ograniczając zakres danych do potrzeb organizacji.

42. Opiekunowie nie nocują sami z pojedynczym dzieckiem w pokoju; ustala się jasne zasady korzystania z łazienek, ciszy nocnej i kontaktu z rodzicami.

43. Transport indywidualny dziecka przez dorosłego stanowi wyjątek, wymaga uzasadnienia, wiedzy rodzica/opiekuna i odpowiedniej dokumentacji; w sytuacji nagłego zagrożenia priorytetem jest pomoc dziecku.

44. Stosuje się przepisy właściwe dla danego rodzaju wyjazdu, w tym – gdy mają zastosowanie – przepisy o wypoczynku dzieci i młodzieży.

§ 10. Pierwsza reakcja i ochrona dziecka

45. W sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia należy niezwłocznie wezwać służby pod numerem 112 oraz udzielić pomocy w granicach swoich kompetencji.

46. Osoba przyjmująca zgłoszenie słucha spokojnie, traktuje je poważnie, zapewnia dziecko, że zgłoszenie było właściwe; nie obiecuje absolutnej tajemnicy i nie obwinia dziecka.

47. Nie prowadzi się przesłuchania ani konfrontacji z osobą wskazaną jako sprawca; zadaje się tylko pytania konieczne do ustalenia bieżącego bezpieczeństwa.

48. Sporządza się możliwie szybko krótką, rzeczową notatkę, oddzielając wypowiedzi dziecka od własnych obserwacji. Chroni się dowody i dane, nie rozpowszechnia się zgłoszenia.

49. Jeżeli zagrożenie wiąże się z osobą wykonującą zadania w parafii, do czasu wyjaśnienia należy zastosować proporcjonalne środki zabezpieczające, przede wszystkim odsunąć ją od kontaktu z dziećmi, bez przesądzania winy.

§ 11. Zawiadomienia i ścieżki zgłaszania

50. Gdy zachodzi uzasadnione podejrzenie przestępstwa, zawiadamia się właściwe organy ścigania zgodnie z obowiązującymi przepisami; gdy zachodzi obowiązek prawny niezwłocznego zawiadomienia, działa się niezwłocznie.

51. Gdy dobro dziecka jest zagrożone w rodzinie lub środowisku, rozważa się i – jeśli są przesłanki – składa zawiadomienie do sądu opiekuńczego; w przypadku przemocy domowej kontaktuje się właściwe służby. Parafia nie wszczyna procedury „Niebieskie Karty”, jeśli nie posiada ustawowego uprawnienia.

52. Jeżeli zarzut dotyczy duchownego lub innej osoby pełniącej funkcję kościelną, obok działań wymaganych prawem państwowym zawiadamia się właściwego delegata biskupa i stosuje aktualne normy kościelne. Postępowanie kanoniczne nie zastępuje postępowania państwowego.

53. Gdy zarzut dotyczy proboszcza, zgłoszenie należy przekazać bezpośrednio do organów państwowych według przesłanek prawnych i do delegata archidiecezjalnego; nie wymaga ono zgody proboszcza.

54. Rodziców/opiekunów informuje się w sposób służący bezpieczeństwu dziecka; nie przekazuje się informacji osobie, której dotyczy podejrzenie krzywdzenia, jeśli groziłoby to dziecku.

§ 12. Wsparcie i dokumentacja

55. Parafia proponuje dziecku i rodzinie kontakt z odpowiednią pomocą psychologiczną, medyczną, prawną i duszpasterską; szanuje ich autonomię i prawo do odmowy wsparcia duszpasterskiego.

56. W porozumieniu z odpowiednimi osobami opracowuje się plan ochrony: bezpieczne miejsce, opiekun kontaktowy, ograniczenie kontaktu z osobą podejrzewaną, sposób dalszego udziału w zajęciach i termin sprawdzenia bezpieczeństwa.

57. Zgłoszenia i dokumenty przechowuje się oddzielnie od zwykłej dokumentacji grup, w zabezpieczonym miejscu z ograniczonym dostępem, przez okres wynikający z właściwych przepisów i zasad retencji.

58. Zakazuje się działań odwetowych wobec osoby zgłaszającej lub wspierającej dziecko; chroni się także domniemanie niewinności i dobre imię wszystkich zainteresowanych.

§ 13. Dostępność standardów

59. Pełne standardy udostępnia się w kancelarii i na stronie internetowej parafii: https://krolowapokojulodz.pl/; wersję skróconą – w miejscu widocznym i zrozumiałym dla dzieci oraz w internecie.

60. Przed rozpoczęciem zajęć opiekunowie przedstawiają dzieciom i rodzicom zasady w sposób dostosowany do wieku i potrzeb, wskazując konkretną osobę zaufaną i kanał zgłaszania.

61. Dla osób z niepełnosprawnościami należy zapewnić dostępny sposób przekazania informacji, a w miarę potrzeb pomoc osoby wspierającej.

§ 14. Szkolenia, monitoring, przegląd

62. Przed rozpoczęciem pracy z małoletnimi personel przechodzi instruktaż obejmujący sygnały krzywdzenia, granice relacji, reakcję na ujawnienie i dane kontaktowe. Potwierdzenia przechowuje osoba odpowiedzialna.

63. Po każdym istotnym zdarzeniu analizuje się adekwatność działań i potrzebę korekt bez ujawniania danych osobowych nieuprawnionym.

64. Pełny przegląd standardów odbywa się nie rzadziej niż co dwa lata, a wcześniej po zmianach prawa, zaleceń archidiecezjalnych lub istotnych zmianach organizacyjnych. Z przeglądu sporządza się protokół.

65. Zmiany zatwierdza proboszcz, podaje do wiadomości personelu, dzieci i rodziców oraz publikuje nową wersję.